GSYİH Nedir? GSYİH Nasıl Hesaplanır?

İçerik: Bu yazıda "GSYİH nedir?" ve "GSYİH nasıl hesaplanır?" sorularına yanıt arayacağız.

İçerik: Bu yazıda “GSYİH nedir?” ve GSYİH nasıl hesaplanır? sorularına yanıt arayacağız.

GSYİH Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Makroekonomi alanına giriş yaptığımızda öncelikli bilmemiz gereken ilk detay Gayri Safi Yurt içi Hasıla oluyor.

Kısaca GSYİH bir ekonomide, bir yıl içerisinde üretilen mal ve hizmetlerin parasal değerinin toplamıdır.

Burada bilmeniz gereken şey hesaplama sırasında malların piyasa fiyatının dikkate alındığıdır. Ara mallar dikkate alınmaz çünkü zaten nihai fiyatın içerisindedir. Böyle bir hesaplama yapılırsa çifte sayım yapılmış olur ve yanlış sonuçlar çıkar.

GSYİH hesaplaması sırasında üretim, harcamalar ve gelirler yöntemi kullanılabilir.

GSYİH hesaplaması sırasında dediğim gibi ara mallar ve hammadde dikkate alınmaz. Buna ek olarak ikinci el mallar da dikkate alınmaz. Örneğin konut satışlarında yalnızca sıfır konutlar dikkate alınır.

Tahvil, senet, bono ve faiz ödemeleri yine GSYİH hesaplaması sırasında dikkate alınmayan detaylardandır.

Harcamalar yöntemi ile yapılan hesaplamada şu formül dikkate alınır.

Mal ve Hizmetlere Yapılan Harcamalar + Yatırımlar + Kamu Harcamaları + Net İhracat

Net İhracat : ( İhracat – İthalat )

Eğer ihracat, ithalattan fazla ise cari fazla söz konusudur. Tersi durumda yani ithalat, ihracattan fazla ise cari açık vardır.

Hesaplama yönteminde baz alınan yöntem, toplam hesaplamaya büyük etki eder.

Örneğin TÜİK, 2008 yılında yaptığı yöntem değişikliği ile birlikte GSYİH’nın yüzde 37 oranında daha fazla gözükmesine yol açtı. Bu birkaç yıl sonra tekrar yapıldı.

Hesaplama yöntemi değişmiş olsa da hiçbirimizin tek gecede yüzde 37 zenginleştiğini sanmıyorum.

GSYİH hesaplaması genel olarak yıllık olarak hesaplanır. 2018 yılının verileri 2019 yılında açıklanır ve bu yapılırken yıl sonu döviz kapanışı göz önünde bulundurulur.

Örneğin 3 trilyon TL’lik bir ekonominin döviz cinsinden büyüklüğü yıl sonu kapanışı 1 dolar = 4 TL ise 750 milyar dolar, 1 dolar = 5 TL ise 600 milyar dolardır.

Kişi başı gelir hesaplanırken toplam GSYİH nüfusa bölünür. Bu durumda kafa karıştırmaması adına temsili bir sayı alıyorum ve örneğin bu ülkenin nüfusu 10 milyon diyorum.

Bu durumda 3 trilyon TL dersek 10 milyon kişiden kişi başı yıllık gelir 300,000 TL olarak ölçülür. Dolar 4 ise 75,000 dolar, dolar 5 ise 60,000 dolar anlamına gelir.

2016 yılında belirlenmiş olan ölçülere göre düşük gelirli ülkeler kişi başı 1.025 dolar ve daha az gelire sahip olan ülkelerden oluşur. Öte taraftan bu ölçüler alt orta gelir sınıflandırmasında 1.026 dolar – 4.035 dolar, üst orta gelirli ülkelerde 4.036 dolar – 12.475 dolar ve yüksek gelirli ülkelerde ise 12.476 dolar ve üstü olarak belirlenmiştir.

Şimdi Türkiye’nin son birkaç yılına bakalım.

2005 yılında GSYİH 482 milyar dolar ve kişi başı gelir 7,036 dolar
2010 yılında GSYİH 732 milyar dolar ve kişi başı gelir 10,079 dolar
2015 yılında GSYİH 856 milyar dolar ve kişi başı gelir 10,877 dolar
2018 yılında GSYİH 784 milyar dolar ve kişi başı gelir 9,632 dolar

Burada satın alma gücü paritesi de devreye giriyor. Bununla ilgili bir yazım mevcut. Ancak 2018 yılı verilerine baktığımızda kişi başı gelirin 2010 yılının dahi gerisinde olduğunu görüyoruz.

Üstelik burada ufak bir pürüz de bulunuyor. Ülkemize mülteci etmiş kişiler yaptıkları üretim ve  harcamalar ile birlikte GSYİH için doğrudan bir etki yaratıyor.

Ancak nüfusa dahil olmadıkları için kişi başı gelir içerisinde yer almıyor. Bu da olduğundan daha yüksek bir kişi başı gelir anlamına geliyor.

Diğer ekonomi yazılar için tıkla.

Kişisel Instagram hesabım için tıkla.

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı